Szkoła dla Rodziców, a ograniczenie władzy rodzicielskiej - kiedy sądy kierują na warsztaty?

Wielu rodziców jest zaskoczonych, gdy w toku postępowania, sąd zobowiązuje ich do udziału w Szkole dla Rodziców, warsztatach kompetencji rodzicielskich, treningu umiejętności wychowawczych, psychoedukacji rodzicielskiej, warsztatach ochrony dziecka przed konfliktem dorosłych lub innym programie wsparcia rodzicielskiego 

• Często odbierają to jako karę lub zarzut, że są złymi rodzicami. W rzeczywistości jest to jedna z najłagodniejszych form ingerencji sądu we władzę rodzicielską.

Zgodnie z art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd może wydać odpowiednie zarządzenia, w tym zobowiązać rodziców realizacji innych form pracy z rodziną. Celem tych działań nie jest karanie rodziców, lecz poprawa sytuacji dziecka i zwiększenie kompetencji wychowawczych opiekunów.  

Sądy rodzinne są coraz bardziej wymagające

Jeszcze kilka lat temu udział w warsztatach dla rodziców był stosowany stosunkowo rzadko przeważnie z zalecenia Opiniodawczych Zespołów Sądowych Specjalistów (wcześniej  Rodzinnych Ośrodków Diagnostyczno-Konsultacyjnych) Obecnie sądy rodzinne znacznie częściej oczekują od rodziców aktywnej pracy nad poprawą relacji rodzinnych. Dotyczy to szczególnie spraw o:

·        władzę rodzicielską,

·        kontakty z dzieckiem,

·        miejsce pobytu dziecka,

·        rozwód i separację

Sędziowie badając sytuację dziecka, zadają pytania o to, jakie działania podjęli rodzice, aby poprawić komunikację, ograniczyć konflikt i zwiększyć swoje kompetencje wychowawcze. Samo deklarowanie troski o dziecko często nie jest już wystarczające.

Szkoła dla Rodziców - co daje uczestnictwo?

Programy „Szkoły dla Rodziców” uczą przede wszystkim:

• wspierania rozwoju emocjonalnego dziecka, 
• skutecznej komunikacji z dzieckiem,
• stawiania jasnych granic i zasad,
• radzenia sobie z trudnymi zachowaniami,
• wspierania samodzielności i odpowiedzialności,
• budowania poczucia własnej wartości dziecka,
• rozwiązywania konfliktów,
• rozumienia i regulowania emocji,
• wychowania opartego na szacunku, bez przemocy,
• współpracy rodzicielskiej po rozstaniu.

W praktyce udział w takich warsztatach może stanowić istotny argument procesowy pokazujący, że rodzic dostrzega problemy i aktywnie pracuje nad ich rozwiązaniem.

Warsztaty online - wygodna forma realizacji zobowiązania sądu

• Coraz większą popularnością cieszą się warsztaty online. Dzięki formule zdalnej rodzice mogą uczestniczyć w zajęciach bez konieczności dojazdów, co ma szczególne znaczenie dla osób pracujących, samotnie wychowujących dzieci lub mieszkających za granicą.
• W wielu sprawach rodzinnych przedstawienie zaświadczenia o ukończeniu warsztatów online może stanowić dowód realizacji zaleceń sądu oraz rzeczywistego zaangażowania rodzica w poprawę sytuacji dziecka.
• Jednakże, w praktyce sądowej coraz większą wagę przykłada się do szkoleń stacjonarnych, które umożliwiają bezpośrednią pracę z prowadzącym, aktywny udział oraz realne ćwiczenie kompetencji wychowawczych. Szkolenia online mogą mieć charakter uzupełniający, jednak ich poziom i skuteczność bywają zróżnicowane

Nie warto lekceważyć zaleceń sądu

Rodzice często traktują skierowanie do Szkoły dla Rodziców jako niepotrzebny obowiązek. Tymczasem brak realizacji zaleceń sądu może zostać oceniony jako brak współpracy oraz brak gotowości do podjęcia działań służących dobru dziecka.

Sądy rodzinne dysponują szerokim katalogiem środków służących ochronie dobra dziecka. Dalsze ograniczenia władzy rodzicielskiej stanowią już istotną ingerencję w prawa rodziców, dlatego udział w warsztatach, konsultacjach czy terapii może być traktowany jako środek mniej dolegliwy, ukierunkowany przede wszystkim na poprawę funkcjonowania rodziny i przeciwdziałanie pogłębianiu się trudności wychowawczych. Nie wyklucza to jednak zastosowania tego środka równolegle z dalej idącymi formami ingerencji we władzę rodzicielską, w tym z nadzorem kuratora, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Zarządzenia wydawane na podstawie art. 109 k.r.o. mają bowiem charakter ochronny, pomocowy i profilaktyczny, a ich celem jest zabezpieczenie interesu dziecka przy zastosowaniu środków adekwatnych do skali zagrożenia.

Dlatego w postępowaniach rodzinnych nie warto czekać, aż sąd zastosuje środki przymusu - brak współpracy, lekceważenie zaleceń i odmowa pracy nad kompetencjami rodzicielskimi mogą doprowadzić do najdalej idących konsekwencji, włącznie z utratą bieżącej pieczy nad dzieckiem

Porady prawnej dla Legal Salutaris udzieliła adwokat Natalia Dampc-Kryspowicka.