Wyjazd dziecka za granicę: kiedy potrzebna jest zgoda drugiego rodzica?

1) Punkt wyjścia: decyduje władza rodzicielska, nie sam fakt rozwodu

Jeżeli oboje rodzice mają władzę rodzicielską, to o tzw. istotnych sprawach dziecka powinni decydować wspólnie. Gdy nie ma porozumienia, rozstrzyga sąd opiekuńczy (art. 97 § 2 KRO).
W praktyce wyjazd dziecka za granicę – zwłaszcza gdy wpływa na organizację opieki, kontakty albo wiąże się z dłuższym pobytem – bywa traktowany jako sprawa istotna.

2) Kiedy zgoda drugiego rodzica jest co do zasady wymagana

Zgoda drugiego rodzica będzie potrzebna przede wszystkim wtedy, gdy:

• oboje rodzice wykonują władzę rodzicielską i żaden z nich nie ma jej ograniczonej w sposób wyłączający współdecydowanie o wyjazdach,
• wyjazd ma charakter dłuższy (np. część wakacji, ferie), koliduje z ustalonymi kontaktami albo w istotny sposób zmienia organizację opieki,
• planujesz zmianę stałego miejsca pobytu dziecka za granicą (to co do zasady wymaga zgody albo rozstrzygnięcia sądu).

3) Kiedy zgoda nie jest potrzebna (albo nie jest prawnie wymagana)

Zgoda nie jest wymagana, jeżeli drugi rodzic:

• został pozbawiony władzy rodzicielskiej,
• ma władzę zawieszoną,
• ma władzę ograniczoną w taki sposób, że nie obejmuje współdecydowania o istotnych sprawach (w tym wyjeździe).

Najważniejsze jest zawsze brzmienie konkretnego wyroku/postanowienia – same „kontakty” nie przesądzają o prawie do współdecydowania o wyjazdach.

4) Zgoda na wyjazd: forma i treść, które ograniczają spory

Przepisy nie narzucają jednego wzoru, ale dla bezpieczeństwa (i ewentualnej kontroli granicznej) warto mieć zgodę na piśmie. Dobrze, aby zawierała:

• dane dziecka i rodziców,
• kraj/kraje, miejsce pobytu i daty wyjazdu oraz powrotu,
• informację, z kim dziecko podróżuje,
• dane kontaktowe oraz (opcjonalnie) zgodę na podjęcie pilnych czynności medycznych w razie nagłej potrzeby.

W praktyce przydaje się wersja dwujęzyczna (np. polsko-angielska), zwłaszcza poza UE.

5) Osobno: zgoda na paszport to nie to samo co zgoda na wyjazd

Częsty błąd to mylenie dwóch kwestii:

• zgoda na wyjazd (wynika z zasad wykonywania władzy rodzicielskiej),
• zgoda na paszport (procedura administracyjna).

Aby złożyć wniosek o paszport dla dziecka, co do zasady potrzebna jest zgoda obojga rodziców (chyba że zachodzą ustawowe wyjątki lub zastępuje ją orzeczenie sądu). Posiadanie paszportu nie rozstrzyga automatycznie, czy dany wyjazd wymaga zgody drugiego rodzica.

6) Brak zgody: co zrobić legalnie i możliwie spokojnie

Jeżeli drugi rodzic odmawia zgody (albo jej nie wyraża), właściwą drogą jest wniosek do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie w istotnej sprawie dziecka (art. 97 § 2 KRO).

We wniosku warto opisać konkretnie:

• cel i plan wyjazdu, bezpieczeństwo, warunki pobytu,
• w jaki sposób zostaną zachowane kontakty dziecka z drugim rodzicem (np. wideorozmowy, odrobienie kontaktu w innym terminie),
• dlaczego wyjazd jest zgodny z dobrem dziecka.

7) Dlaczego nie warto wyjeżdżać „bez zgody”, gdy była wymagana

Wyjazd bez wymaganej zgody, zwłaszcza połączony z zatrzymaniem dziecka za granicą, może uruchomić procedury dotyczące bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania dziecka w rozumieniu Konwencji haskiej z 1980 r. i postępowań o powrót dziecka.

Kancelaria Prawa Rodzinnego Legal Salutaris z Gdańska 

Kancelaria Legal Salutaris prowadzi sprawy dotyczące zgody na wyjazd dziecka za granicę: ocenę, czy zgoda jest wymagana w danym układzie władzy rodzicielskiej, przygotowanie zgody w bezpiecznej formie, a w razie sporu – przygotowanie i prowadzenie wniosków do sądu opiekuńczego (tzw. zgoda zastępcza). Specjaliści kancelarii są dostępni 7 dni w tygodniu; kontakt telefoniczny możliwy od poniedziałku do niedzieli w godz. 7:00–22:00.