Kontakty z dzieckiem, gdy rodzice mieszkają w różnych miastach – kto dowozi dziecko i kto płaci za dojazdy?

Gdy rodzice mieszkają blisko siebie, kontakty zwykle da się zorganizować prosto: odbiór dziecka z domu, szkoły albo przedszkola i powrót o ustalonej godzinie. Problem zaczyna się wtedy, gdy rodzice mieszkają w różnych miastach, a kontakt wymaga kilkudziesięciu albo kilkuset kilometrów dojazdu. Wtedy trzeba jasno ustalić nie tylko kiedy odbywają się kontakty, ale też kto odbiera dziecko, kto je odwozi i kto ponosi koszty podróży.

Najważniejsza zasada: liczy się dobro dziecka i realna wykonalność kontaktów

Sąd nie powinien tworzyć harmonogramu, który dobrze wygląda tylko na papierze. Jeżeli rodzice mieszkają daleko od siebie, kontakty muszą być ułożone tak, aby były możliwe do wykonania i nie obciążały nadmiernie dziecka.

W praktyce sąd bierze pod uwagę:

• wiek dziecka,
• odległość między miejscami zamieszkania rodziców,
• czas podróży,
• rytm szkoły, przedszkola i zajęć dodatkowych,
• możliwości finansowe rodziców,
• dostępność transportu,
• relację dziecka z rodzicem mieszkającym dalej,
• to, który rodzic doprowadził do zmiany miejsca zamieszkania dziecka.

Nie ma jednej automatycznej zasady, że zawsze dowozi rodzic, który ma kontakty, albo zawsze ten, przy którym dziecko mieszka.

Kto powinien odebrać i odwieźć dziecko?

Najczęściej spotyka się trzy rozwiązania.

Wariant 1: rodzic uprawniony do kontaktów odbiera i odwozi dziecko

To częsty model, zwłaszcza gdy:

• drugi rodzic na co dzień sprawuje opiekę,
• dziecko mieszka stabilnie w jednym miejscu,
• odległość nie jest bardzo duża,
• rodzic kontaktujący się ma realną możliwość dojazdu.

Przykład zapisu:

„Ojciec odbiera dziecko z miejsca zamieszkania matki w piątek o godz. 17:00 i odwozi je w niedzielę o godz. 18:00.”

To rozwiązanie jest proste, ale przy dużych odległościach może być kosztowne i obciążające dla jednej strony.

Wariant 2: rodzice dzielą się transportem

To często najbardziej sprawiedliwy model przy większych odległościach. Jeden rodzic np. dowozi dziecko na kontakt, a drugi odwozi po kontakcie.

Przykład zapisu:

„Matka dowozi dziecko na kontakt do miejsca zamieszkania ojca w pierwszy dzień kontaktu, a ojciec odwozi dziecko po zakończeniu kontaktu do miejsca zamieszkania matki.”

Można też ustalić punkt pośredni, np. dworzec, parking przy trasie, miejsce zamieszkania dziadków albo inne neutralne miejsce.

Wariant 3: przekazanie dziecka w punkcie pośrednim

To dobre rozwiązanie, gdy rodzice mieszkają daleko od siebie i obciążenie jednego rodzica całą trasą byłoby nieracjonalne.

Przykład zapisu:

„Przekazanie dziecka następuje na dworcu PKP w … / na parkingu przy … / w miejscowości …, każdorazowo o godz. …”

Ten model wymaga precyzji. Trzeba wskazać dokładne miejsce, godzinę i sposób potwierdzania ewentualnych opóźnień.

Kto płaci za dojazdy na kontakty?

Koszty dojazdów można uregulować na kilka sposobów. Najczęściej:

A) Każdy rodzic ponosi koszty swojej części transportu

To najprostsze przy podziale obowiązku dowożenia. Jeśli jeden rodzic dowozi, a drugi odwozi, każdy płaci za swoją trasę.

B) Koszty pokrywa rodzic realizujący kontakty

Ten wariant pojawia się często, gdy kontakty odbywają się u rodzica mieszkającego dalej, a drugi rodzic zapewnia dziecku codzienną opiekę.

C) Koszty są dzielone procentowo albo po połowie

To dobre rozwiązanie, gdy odległość jest duża, a dojazdy są znacznym obciążeniem finansowym. Podział może być równy albo proporcjonalny do dochodów.

D) Koszty dojazdów są uwzględniane przy alimentach

Jeżeli dojazdy są stałe i wysokie, mogą mieć znaczenie przy ustalaniu alimentów. Nie zawsze oznacza to automatyczne obniżenie alimentów, ale sąd może brać pod uwagę realne koszty ponoszone przez rodzica na utrzymywanie relacji z dzieckiem.

Co, jeśli jeden rodzic przeprowadził się daleko?

• To częsty punkt sporu. Jeżeli jeden z rodziców samodzielnie zdecydował o przeprowadzce dziecka do innego miasta, sąd może brać to pod uwagę przy organizacji kontaktów i kosztów.
• Przykładowo, jeśli dziecko wcześniej mieszkało blisko obojga rodziców, a po przeprowadzce kontakt wymaga wielogodzinnych dojazdów, sąd może uznać, że rodzic, który zmienił miejsce pobytu dziecka, powinien w większym zakresie uczestniczyć w logistyce albo kosztach.
• Nie działa to jednak automatycznie. Sąd bada powody przeprowadzki: praca, mieszkanie, wsparcie rodziny, szkoła dziecka, bezpieczeństwo, sytuacja ekonomiczna.

Jak wpisać kontakty, żeby uniknąć sporów?

Przy kontaktach między miastami harmonogram powinien być szczególnie dokładny. Warto wpisać:

• daty i godziny rozpoczęcia oraz zakończenia kontaktu,
• dokładne miejsce odbioru i powrotu dziecka,
• kto odbiera, kto odwozi,
• kto ponosi koszty,
• co w razie opóźnienia pociągu, korków, choroby dziecka,
• zasady kontaktu telefonicznego/wideo w czasie pobytu u drugiego rodzica,
• zasady wakacji, ferii i świąt, bo przy dużej odległości krótkie kontakty weekendowe mogą być mniej praktyczne niż dłuższe bloki.

Przy dużych odległościach często lepiej sprawdzają się rzadsze, ale dłuższe kontakty: np. jeden dłuższy weekend w miesiącu, część ferii, dłuższe okresy wakacyjne, naprzemienne święta.

Przykładowy zapis do ugody lub wniosku

„Kontakty ojca z małoletnim dzieckiem będą odbywać się w każdy pierwszy weekend miesiąca od piątku od godz. 18:00 do niedzieli do godz. 17:00. Matka zobowiązuje się dowieźć dziecko w piątek do dworca PKP w …, a ojciec zobowiązuje się odebrać dziecko z tego miejsca. Po zakończeniu kontaktu ojciec odwozi dziecko do miejsca zamieszkania matki. Koszty przejazdu dziecka rodzice ponoszą po połowie, na podstawie biletów lub innych potwierdzeń kosztów.”

Można też wpisać wariant samochodowy:

„Rodzice przekazują dziecko w miejscowości …, na parkingu przy … . Matka zapewnia dowóz dziecka do miejsca przekazania, ojciec zapewnia dalszy przejazd dziecka do swojego miejsca zamieszkania. Po zakończeniu kontaktu zasady przekazania stosuje się odpowiednio w odwrotnej kolejności.”

Co zrobić, gdy obecny harmonogram jest niewykonalny?

Jeżeli kontakty zostały ustalone, ale w praktyce nie działają, można złożyć wniosek o zmianę kontaktów. Jest to uzasadnione zwłaszcza wtedy, gdy:

• rodzic zmienił miejsce zamieszkania,
• dziecko rozpoczęło szkołę i dotychczasowe godziny stały się nierealne,
• podróże są zbyt częste i męczące,
• rodzic nie ma możliwości finansowych lub organizacyjnych realizować transportu w dotychczasowy sposób,
• konflikty przy przekazywaniu dziecka wymagają neutralnego miejsca.

W sprawie warto pokazać konkret: odległość, czas dojazdu, koszty, rozkład dnia dziecka, plan lekcji, bilety, potwierdzenia przejazdów.