Jak przebiega proces rozwodowy – krok po kroku

Przejdź z nami przez wszystkie praktyczne porady i przewodnik - jak wygląda krok po kroku proces rozwodowy. 

1) Przed rozprawą rozwodową – przygotowanie sprawy i wymogi formalne

Proces zaczyna się od pozwu o rozwód, który składa się do sądu okręgowego. W pozwie trzeba opisać, że doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia (czyli zerwania więzi emocjonalnej, fizycznej i gospodarczej) oraz jasno napisać, czego się domagasz: rozwodu z winą lub bez winy, rozstrzygnięć dotyczących dzieci, alimentów, sposobu korzystania z mieszkania, ewentualnie innych kwestii, które mają zostać uregulowane w wyroku.

Jak się składa pozew?

• Pozew składa się do sądu okręgowego. 
• W pozwie opisujesz rozkład pożycia i wpisujesz konkretne żądania (wina/bez winy, dzieci, alimenty, mieszkanie, koszty). 

Właściwy sąd wybiera się według zasad: najpierw liczy się ostatnie wspólne miejsce zamieszkania małżonków, jeśli choć jedno z nich nadal tam mieszka; jeśli to nie działa – według miejsca zamieszkania pozwanego, a dopiero potem powoda. Od pozwu rozwodowego płaci się 600 zł opłaty stałej.

Proces rozwodowy - co musisz wiedzieć?

• Sąd wybiera się według reguł właściwości miejscowej (zwykle „ostatnie wspólne miejsce zamieszkania”). 
• Opłata za pozew o rozwód wynosi 600 zł. 

Po złożeniu pozwu sąd sprawdza, czy pismo jest kompletne, następnie doręcza je drugiej stronie i wyznacza termin rozprawy. Tu najczęściej „wygrywa” osoba, która ma sprawę uporządkowaną: dokumenty (odpis aktu małżeństwa, akty urodzenia dzieci), wnioski dowodowe (co ma potwierdzać dany dowód i po co jest składany) oraz przemyślany plan dotyczący dzieci (propozycja opieki, kontaktów, kosztów). Jeżeli sytuacja wymaga szybkiej reakcji, jeszcze przed rozprawą można złożyć wnioski tymczasowe, np. o zabezpieczenie alimentów albo uregulowanie kontaktów na czas procesu.

Do wniosku dołącz

• Przygotuj komplet dokumentów i dowodów, uporządkowanych pod konkretne tezy. 
• Przy dzieciach zaplanuj i opisz model opieki, kontaktów i finansowania.
• W razie potrzeby można wnosić o zabezpieczenie alimentów lub uregulowanie kontaktów na czas sprawy. 
  
  

2) W trakcie rozprawy – przebieg posiedzenia i postępowanie dowodowe

Rozprawa ma formalny przebieg: sąd potwierdza tożsamość stron, ustala stanowiska (kto czego żąda i co kwestionuje) i przechodzi do dowodów. W każdej sprawie rozwodowej sąd przeprowadza przesłuchanie stron – to standardowy i zwykle najważniejszy element, bo na tej podstawie sąd ocenia, czy rozkład pożycia jest rzeczywiście zupełny i trwały oraz czy orzekać o winie.

Przebieg procesu rozwodowego - co musisz zapamiętać?

• Na rozprawie sąd ustala, co jest sporne, a co zgodne.
• Przesłuchanie stron jest kluczowe i praktycznie zawsze się odbywa. 

Jeżeli spór dotyczy winy, sąd bada okoliczności zawinione i dopuszcza dowody adekwatne do twierdzeń (np. świadkowie, dokumenty, korespondencja, inne środki dowodowe). Jeżeli są małoletnie dzieci, sąd skupia się na tym, co musi rozstrzygnąć w wyroku: władza rodzicielska, kontakty, koszty utrzymania i wychowania. W sprawach trudniejszych (zwłaszcza gdy rodzice nie potrafią uzgodnić opieki i kontaktów) sąd często korzysta z opinii specjalistów (np. OZSS) i to zwykle oznacza, że sprawa nie zakończy się na jednym terminie.

Sąd i kwestie sporne - co musisz zapamiętać?

• Przy sporze o winę liczą się dowody dotyczące konkretnych zachowań i ich wpływu na rozkład pożycia.
• Przy dzieciach sąd zawsze rozstrzyga o opiece, kontaktach i kosztach.
• Spór o dzieci często oznacza dodatkowe dowody (np. opinia OZSS) i kolejne terminy. 

W praktyce jedna rozprawa wystarcza głównie wtedy, gdy strony są zgodne co do rozwodu (często bez orzekania o winie) i mają uzgodnione kwestie dotyczące dzieci. Jeśli konflikt jest większy, postępowanie staje się etapowe: kolejne rozprawy służą przeprowadzeniu dowodów i doprecyzowaniu rozstrzygnięć.

Przebieg rozwodu - co musisz zapamiętać?

• Jedna rozprawa jest realna głównie przy zgodnym stanowisku stron. 
• przy sporze sąd wyznacza kolejne terminy, aby przeprowadzić dowody. 
  
  

3) Po rozprawie i po wyroku – skutki, prawomocność, apelacja, wykonanie

Wyrok rozwodowy rozstrzyga o samym rozwodzie (z winą albo bez winy) oraz – jeśli są małoletnie dzieci – o wszystkich kwestiach, które muszą być w nim uregulowane (opieka/władza, kontakty, koszty). Po ogłoszeniu wyroku masz wybór: jeżeli chcesz go zaskarżyć, standardowo najpierw składa się wniosek o uzasadnienie, a dopiero potem – po doręczeniu uzasadnienia – apelację. Jeśli nikt nie składa środka zaskarżenia, wyrok staje się prawomocny i wtedy zaczyna „działać” w praktyce.

Po wyroku rozowdowym - co dalej? 

• Po wyroku decydujesz: zaskarżenie (uzasadnienie → apelacja) albo oczekiwanie na prawomocność.
• Prawomocność uruchamia skutki praktyczne i porządkuje sytuację formalną.

Po prawomocności przechodzisz do wykonania rozstrzygnięć: alimenty trzeba płacić zgodnie z wyrokiem, kontakty realizować w ustalonym modelu, a kwestie organizacyjne (np. nazwisko, sprawy urzędowe) można uporządkować w oparciu o prawomocne orzeczenie. Jeżeli pojawiają się problemy z wykonywaniem wyroku (np. brak płatności alimentów lub spory o kontakty), stosuje się odpowiednie tryby prawne – inne dla egzekucji świadczeń pieniężnych, inne dla wykonywania kontaktów.

Podsumowanie informacji:

• Po prawomocności kluczowe jest wykonywanie wyroku (alimenty, kontakty, ustalenia o dzieciach),
• Przy niewykonywaniu rozstrzygnięć stosuje się właściwe procedury wykonawcze,

Jeżeli rozwód następuje bez orzekania o winie i jest to rozwód zgodny, co do zasady po uprawomocnieniu sąd zwraca połowę opłaty od pozwu, czyli 300 zł. W praktyce warto dopilnować, aby rozliczenia kosztowe były jasne, zwłaszcza gdy strony ponosiły wydatki na pełnomocników lub opinie.

Koszty rozprawy rozwodowej - dodatkowe informacje

• Przy zgodnym rozwodzie bez orzekania o winie możliwy jest zwrot 300 zł po prawomocności.
• Koszty dodatkowe (pełnomocnicy, opinie) wymagają odrębnego rozliczenia.
  
  

Kancelaria Prawa Rodzinnego Legal Salutaris Gdańsk

Kancelaria Legal Salutaris prowadzi sprawy rozwodowe kompleksowo: od przygotowania pozwu i strategii dowodowej, przez reprezentację na rozprawach, po działania po wyroku (apelacje, egzekwowanie alimentów, sprawy dotyczące wykonywania kontaktów). Adwokaci kancelarii są dostępni 7 dni w tygodniu - kontakt telefoniczny możliwy od poniedziałku do niedzieli w godz. 7:00–22:00.