Stalking
Stalking, czyli uporczywe nękanie lub naruszanie prywatności, to forma przemocy psychicznej, która może prowadzić do poważnych zaburzeń emocjonalnych, poczucia zagrożenia, a nawet trwałego obniżenia komfortu życia osoby pokrzywdzonej. Przejawia się m.in. w ciągłym śledzeniu, wysyłaniu wiadomości, obserwowaniu, nagabywaniu, nachodzeniu w domu lub pracy, publikowaniu informacji bez zgody, a także wykorzystywaniu Internetu (tzw. cyberstalking).
- Zjawisko to od 2011 roku zostało ujęte w polskim Kodeksie karnym jako przestępstwo, co oznacza, że ofiara ma pełne prawo dochodzić ochrony prawnej – także w trybie pilnym. Z kolei osoba, wobec której wysunięto zarzut stalkingu, może ponosić poważne konsekwencje karne – często nawet w oparciu o subiektywne odczucia pokrzywdzonego. W obu sytuacjach wsparcie doświadczonego prawnika jest nieodzowne.
Czym jest stalking – definicja prawna i granice odpowiedzialności
Przestępstwo stalkingu reguluje art. 190a Kodeksu karnego, zgodnie z którym:
„Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności do 3 lat.”
Karze podlega również ten, kto podszywa się pod inną osobę (np. zakłada fałszywy profil w mediach społecznościowych), wyrządza szkodę majątkową lub narusza dobre imię, wykorzystując dane osobowe lub wizerunek. Jeżeli następstwem stalkingu jest próba samobójcza lub poważne zaburzenia psychiczne osoby pokrzywdzonej – kara może wzrosnąć nawet do 8 lat pozbawienia wolności.
Kluczowe dla uznania czynu za stalking jest jego uporczywość – czyli wielokrotne, celowe i natarczywe działanie – oraz subiektywne poczucie zagrożenia u osoby doświadczającej nękania. Co ważne, nie trzeba udowadniać fizycznej obecności – stalking może mieć formę całkowicie zdalną, prowadzoną przez Internet, SMS-y czy e-mail.
Najczęstsze formy stalkingu
W praktyce do kancelarii zgłaszają się osoby doświadczające lub oskarżane o różne formy uporczywego nękania, w tym:
- niechciane wiadomości (smsy, e-maile, komunikatory),
- nachodzenie w domu, pracy, miejscu nauki,
- śledzenie, podążanie za ofiarą, obserwacja, robienie zdjęć,
- publikowanie treści o charakterze obraźliwym, ośmieszającym lub intymnym,
- fałszywe konta w mediach społecznościowych, podszywanie się, udostępnianie danych,
- próby szantażu, groźby, uporczywe telefony w dzień i w nocy.
W przypadku stalkingu emocjonalnego lub po zakończeniu związku (np. byłych partnerów), granica między nękaniem a próbą kontaktu może być cienka – dlatego każda sprawa powinna być analizowana indywidualnie.
Jak reagować na stalking – uprawnienia osoby pokrzywdzonej
Osoba doświadczająca stalkingu ma prawo do natychmiastowej reakcji prawnej – zarówno w trybie cywilnym, jak i karnym. W szczególności można:
- złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do prokuratury lub na Policję,
- złożyć wniosek o zakaz kontaktowania się i zbliżania się do osoby pokrzywdzonej,
- domagać się ochrony danych osobowych (np. zastrzeżenia adresu),
- wnioskować o tymczasowe aresztowanie sprawcy, jeśli istnieje zagrożenie,
- żądać zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (np. wizerunku, prywatności, godności).
Wszystkie te środki mogą być uruchomione szybko, ale wymagają profesjonalnie przygotowanego materiału dowodowego – w tym dokumentacji zdarzeń, zrzutów ekranu, nagrań, listy świadków i spójnego opisu sytuacji. Pomoc prawnika jest w tym przypadku nie tylko wsparciem technicznym, ale również psychologicznym.